Pháp nhân thương mại thông thầu bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

1. Thông thầu được hiểu là hành vi như thế nào?

Thông thầu là một hành vi vi phạm trong quá trình đấu thầu, được quy định cụ thể trong Điều 16 của Luật Đấu thầu 2023. Theo quy định này, thông thầu bao gồm các hành vi sau:

- Dàn xếp, thỏa thuận, ép buộc: Đây là hành vi của các bên liên quan đến đấu thầu để đạt được lợi ích cá nhân hoặc lợi ích chung bằng cách thỏa thuận hoặc ép buộc một hoặc nhiều bên khác chuẩn bị hoặc rút hồ sơ dự thầu để một bên nhất định trúng thầu. Hành vi này gây ra sự không công bằng và ảnh hưởng đến quá trình cạnh tranh công bằng.

- Hạn chế cạnh tranh: Thông thầu cũng bao gồm việc dàn xếp hoặc thỏa thuận để từ chối cung cấp hàng hóa hoặc dịch vụ, không ký hợp đồng thầu phụ hoặc thực hiện các hình thức thỏa thuận khác nhằm hạn chế cạnh tranh. Hành vi này làm mất đi sự minh bạch và độc lập trong quá trình đấu thầu và tạo ra sự bất công cho các bên tham gia.

- Cố ý không cung cấp tài liệu để chứng minh năng lực: Một hành vi khác của thông thầu là khi các nhà thầu hoặc nhà đầu tư có năng lực và kinh nghiệm tham dự đấu thầu, nhưng cố ý không cung cấp tài liệu để chứng minh năng lực hoặc kinh nghiệm khi được yêu cầu. Có thể làm giảm độ cạnh tranh và ảnh hưởng đến quy trình chọn nhà thầu một cách công bằng.

Những hành vi thông thầu gây ra sự thiếu minh bạch và công bằng trong quá trình đấu thầu, làm suy yếu hệ thống đấu thầu và gây tổn hại cho sự phát triển kinh tế xã hội. Do đó, việc ngăn chặn và xử lý các hành vi này là cực kỳ quan trọng để bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia đấu thầu và đảm bảo sự minh bạch và công bằng trong quá trình đấu thầu công.

2. Pháp nhân thương mại thực hiện hành vi thông thầu có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

Pháp nhân thương mại là một tổ chức kinh doanh được công nhận pháp lý và có quyền và nghĩa vụ trong quá trình hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, khi pháp nhân thương mại thực hiện hành vi thông thầu, có thể đặt ra câu hỏi về trách nhiệm hình sự của họ.

Theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015, chỉ khi một pháp nhân thương mại phạm một tội đã được quy định tại Điều 76 mới phải chịu trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, quy định này chỉ áp dụng cho các tội được quy định cụ thể trong Điều 76. Vì vậy, một pháp nhân thương mại chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự khi phạm các tội được liệt kê trong danh sách quy định tại Điều 76.

Trong trường hợp của hành vi thông thầu, việc này được quy định tại Điều 222 của Bộ luật Hình sự 2015, được bổ sung bởi điểm k khoản 1 của Điều 2 của Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017. Tuy nhiên, Điều 222 không được liệt kê trong danh sách tội phạm mà pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự.

Do đó, dựa trên quy định của luật, có thể kết luận rằng pháp nhân thương mại không phải chịu trách nhiệm hình sự đối với hành vi thông thầu. Tuy nhiên, không có nghĩa là hành vi này không bị phạt. Người thực hiện hành vi này vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của luật.

Như vậy thì căn cứ dựa theo những quy định trên thì ta có thể thấy rằng pháp nhân thương mại thực hiện hành vi thông thầu thì sẽ không bị truy cứu trách nhiệm hình sự, tuy nhiên thì người thực hiện hành vi này vẫn sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo như quy định của pháp luật. 

3. Người thông thầu có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự trong những trường hợp nào?

Người thông thầu có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự trong nhiều trường hợp khác nhau, như được quy định cụ thể trong Điều 222 của Bộ luật Hình sự 2015, kèm theo các bổ sung và điều chỉnh theo Điều 2 của Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017.

- Thông thầu gây thiệt hại từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng: Trong trường hợp này, người thông thầu sẽ bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm. Áp dụng cho các hành vi như can thiệp trái pháp luật vào hoạt động đấu thầu, gian lận trong đấu thầu, hoặc cản trở hoạt động đấu thầu.

- Thông thầu gây thiệt hại dưới 100.000.000 đồng nhưng đã bị xử lý kỷ luật hoặc xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm. Trrong trường hợp này, người thông thầu cũng sẽ bị phạt tù hoặc phạt cải tạo tùy theo mức độ vi phạm. Có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm theo quy định

Ngoài ra, nếu thông thầu có những hành vi nghiêm trọng hơn, như gây thiệt hại với số tiền từ 300.000.000 đồng trở lên hoặc có các tình tiết như vụ lợi, tổ chức, lợi dụng chức vụ, quyền hạn, dùng thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt, thì họ có thể bị phạt tù từ 03 năm đến 20 năm.

Cuối cùng, người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản, tùy thuộc vào mức độ và tính chất của hành vi phạm tội.

Theo đó thì việc thông thầu không chỉ là hành động kinh doanh mà còn là một trách nhiệm pháp lý, và việc phạm tội trong quá trình thông thầu có thể dẫn đến các hậu quả nghiêm trọng và truy cứu trách nhiệm hình sự.

4. Xử phạt vi hành chính đối với pháp nhân thương mại thực hiện hành vi thông thầu?

Mức xử phạt vi phạm hành chính đối với pháp nhân thương mại thực hiện hành vi thông thầu được quy định cụ thể trong Nghị định 122/2021/NĐ-CP về vi phạm các điều cấm trong đấu thầu. Theo quy định của Nghị định này, vi phạm các điều cấm trong đấu thầu sẽ bị xử phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng. Cụ thể, các hành vi vi phạm bao gồm:

- Can thiệp trái pháp luật vào hoạt động đấu thầu: Đây là việc can thiệp một cách trái phép vào quá trình đấu thầu, làm ảnh hưởng đến tính minh bạch và công bằng của quá trình này.

- Thông thầu: Hành vi thông thầu đồng nghĩa với việc dàn xếp, thỏa thuận, hoặc ép buộc để một hoặc nhiều bên chuẩn bị hồ sơ dự thầu hoặc rút hồ sơ dự thầu, nhằm đảm bảo cho một bên trúng thầu.

- Gian lận trong đấu thầu: Bao gồm các hành vi gian lận, gian dối, hoặc lừa dối trong quá trình đấu thầu để đạt được lợi ích cá nhân hoặc tổ chức. Gian lận trong đấu thầu là một hành vi đáng lên án trong lĩnh vực công việc và kinh doanh. Đây là tình trạng mà một số cá nhân hoặc tổ chức sử dụng các biện pháp gian dối, lừa dối hoặc thậm chí là vi phạm pháp luật để đạt được lợi ích cá nhân hoặc tổ chức trong quá trình đấu thầu. Không chỉ gây ảnh hưởng xấu đến quy trình đấu thầu mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến sự công bằng, minh bạch và đáng tin cậy của hệ thống đấu thầu.

- Cản trở hoạt động đấu thầu: Hành vi ngăn cản, làm trở ngại hoặc gây khó khăn cho quá trình đấu thầu một cách trái phép.

- Vi phạm quy định về bảo đảm công bằng, minh bạch trong hoạt động đấu thầu: Đây là việc vi phạm các quy định nhằm đảm bảo tính công bằng, minh bạch, và đối xử bình đẳng trong quá trình đấu thầu.

- Tổ chức lựa chọn nhà thầu khi nguồn vốn cho gói thầu chưa được xác định dẫn đến nợ đọng vốn của nhà thầu: Hành vi này là vi phạm khi tổ chức lựa chọn nhà thầu mà nguồn vốn cho gói thầu chưa được xác định, dẫn đến tình trạng nợ đọng vốn của nhà thầu.

Chuyển nhượng thầu trái phép: Bao gồm các hành vi chuyển nhượng thầu một cách trái phép, không tuân thủ các quy định về quy trình và tiêu chí chọn nhà thầu.

Theo quy định của Nghị định 122/2021/NĐ-CP, mức phạt tiền áp dụng đối với tổ chức sẽ từ 200.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng. Điều đáng chú ý là đối với cùng một hành vi vi phạm hành chính, mức phạt tiền đối với cá nhân sẽ chỉ bằng 1/2 (một phần hai) mức phạt tiền đối với tổ chức.

Như vậy việc vi phạm hành chính trong hành vi thông thầu sẽ chịu mức phạt tiền khá nặng, nhằm tăng cường sự tuân thủ và đảm bảo tính công bằng trong quá trình đấu thầu.

Nếu như các bạn còn có những vướng mắc vui lòng liên hệ với chúng tôi thông qua số điện thoại tư vấn 19006162 hoặc lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ chi tiết nhất

Tham khảo thêm bài viết sau đây: Hành vi thông thầu gồm những hành vi nào?