Tố tụng hình sự

Suy đoán vô tội là một nguyên tắc có vai trò và ý nghĩa quan trọng trong quá trình giải quyết vụ án nói chung và quá trình chứng minh nói riêng. Bảo đảm thực hiện nguyên tắc suy đoán vô tội có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ quyền con người của người bị buộc tội.

Thực tiễn giải quyết vụ án hình sự cho thấy, việc trốn tránh pháp luật, trốn tránh việc xử lý, áp dụng chế tài hình sự của người phạm tội xảy ra mang tính quy luật sau khi thực hiện tội phạm, do đó, đã ảnh hưởng không nhỏ tới hoạt động giải quyết vụ án, tới việc truy tìm thủ phạm...

Bào chữa là một trong những chế định quan trọng của luật tố tụng hình sự và có thể được tiếp cận dưới nhiều góc độ nghiên cứu khác nhau. Vậy so với Bộ Luật Tố tụng Hình sự 2003, Bộ Luật Tố tụng Hình sự 2015 hiện hành chế định này có những điểm gì mới đáng chú ý?

Để thống nhất thẩm quyền xử lý vụ việc hình sự xuyên quốc gia, thống nhất thủ tục, trình tự, cơ quan đầu mối trong các hoạt động họp tác quốc tế trong lĩnh vực tố tụng hình sự, Việt Nam đã ký kết nhiều điều ước quốc tế song phương, đa phương có quy định trực tiếp hoặc gián tiếp các hoạt động ...

Nâng cao trách nhiệm của Nhà nước đối với công dân; bảo đảm hiệu quả hoạt động và tính độc lập của các cơ quan tư pháp; bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân… là những đòi hỏi quan trọng của việc xây dựng nhà nước pháp quyền trong công cuộc đổi mới ở nước ta hiện nay.

Trong lịch sử pháp luật tố tụng hình sự (TTHS) trước đây, vị trí pháp lý của bị can, bị cáo chưa được xác định rõ ràng nên họ thường bị coi là có tội và một khi đã bị coi là có tội, mặc nhiên số phận của họ là số phận của kẻ bị tước phần lớn các quyền công dân (1).

Công ty luật Minh Khuê giải đáp thắc mắc liên quan đến Bộ luật tố tụng hình sự 2015.

Nguyên tắc suy đoán vô tội có ý nghĩa quan trọng để giải quyết vụ án hình sự một cách đúng đắn.Ở bài viết này chúng tôi sẽ chỉ ra những án oan sai điển hình giai đoạn khi chưa quán triệt nguyên tắc suy đoán vô tội. Mời bạn đọc theo dõi để qua đó thấy rõ được ý nghĩa của việc ghi nhận suy đoán vô tội

Việc nhận thức và áp dụng đúng đắn chế định các biện pháp cưỡng chế tố tụng hình sự nói chung, các biện pháp ngăn chặn nói riêng, không để xảy ra oan, sai trong lĩnh vực nhạy cảm này, có ý nghĩa to lớn, góp phần tôn trọng và bảo đảm các quyền tự do cá nhân của con người đã được Hiến pháp ghi nhận.

Bộ luật tố tụng hình sự này thay thế Bộ luât tố tụng hình sự được Quốc hội thông qua ngày 29 tháng 6 năm 1988 và các luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật tố tụng hình sự được Quốc hội thông qua ngày 30 tháng 6 năm 1990, ngày 22 tháng 12 năm 1992 và ngày 09 tháng 6 năm 2000.

Thông tư liên tịch số 04/2018/TTLT-VKSNDTC-BCA-BQP ngày 19/10/2018 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng về phối hợp giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát trong việc thực hiện một số quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự (viết tắt là TTLT số 04/2018), gồm 39 điều, đã làm rõ các quy định về điều tra, truy tố, mối quan hệ phối hợp giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát, tạo thuận lợi cho hai cơ quan này trong quá trình khởi tố, điều tra, giải quyết vụ án hình sự. Một số nội dung cơ bản của TTLT số 04/2018 cần lưu ý như sau:

Bảo vệ người làm chứng là một chế định rất quan trọng. BLTTHS năm 2015 đã bổ sung một chương về bảo vệ người tố giác tội phạm, người làm chứng, bị hại và người tham gia tố tụng khác. Tuy nhiên, các quy định về vấn đề này vẫn còn chung chung, chưa đầy đủ, chưa thống nhất.

Pháp nhân phạm tội có được quyền im lặng không? Bài viết phân tích lý luận về quyền im lặng của pháp nhân trong tố tụng hình sự thông quan một số vụ việc điển hình tại một số quốc gia; Đồng thời xem xét tương quan quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam và đề xuất sửa đổi.

Trong tố tụng hình sự (TTHS), người bị truy cứu trách nhiệm hình sự dễ có nguy cơ bị xâm hại quyền con người và có thể bị kết án oan. Hãy cùng Luật Minh Khuê tìm hiểu nguyên tắc suy đoán vô tội - một tư tưởng nền tảng và tất yếu của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam

Hoạt động tố tụng được tiến hành nhằm bảo vệ quyền con người nhưng cũng chính trong hoạt động tố tụng này mà quyền con người dễ bị vi phạm nhất. Vì vậy, bảo đảm quyền con người, quyền công dân là tư tưởng xuyên suốt trong Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015

Tranh tụng là thành tựu của nền văn minh nhân loại, không chỉ thể hiện bản chất nhân đạo mà còn phản ánh xu hướng phát triển dân chủ và tiến bộ của tố tụng hình sự. Vì vậy, so với BLTTHS 2003 thì BLTTHS 2015 đã bổ sung nguyên tắc "tranh tụng trong xét xử được bảo đảm"

Để bảo đảm nguyên tắc tranh tụng trong xét xử, Bộ luật tố tụng hình sự 2015 có nhiều điểm mới. Trong đó, so với BLTTHS 2003 thì BLTTHS 2015 quy định đầy đủ hơn các quyền và cơ chế bảo đảm các quyền của người bào chữa

BLTTHS 2015 có nhiều điểm mới so với BLTTHS 2003, một trong số đó là BLTTHS 2015 quy định đầy đủ hơn nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm của Viện kiểm sát, Kiểm sát viên và các trình tự, thủ tục trong giai đoạn điều tra, truy tố để đảm đảm việc buộc tội, tranh tụng tại phiên tòa

Mối quan hệ giữa Bộ luật tố tụng hình sự và Bộ luật hình sự là mối quan hệ giữa luật nội dung và luật hình thức. Nội dung và hình thức phải tương thích với nhau, chính vì vậy, Bộ luật tố tụng hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung các thủ tục tố tụng nhằm đáp ứng những đổi mới của Bộ luật hình sự 2015

Suy đoán vô tội là nguyên tắc có tính nền tảng của tố tụng văn minh, vì thiếu nó chúng ta không thể đạt được nền tư pháp công bằng và nhân đạo. Hiến pháp 2013 đã ghi nhận nguyên tắc này tại Điều 31. Cụ thể hóa Hiến pháp, các quy định trong BLTTHS 2015 luôn bảo đảm nguyên tắc suy đoán vô tội