Tìm hiểu về quá trình hình thành và cấu trúc của Bộ pháp điển pháp quy Liên bang (CFR) Hoa Kỳ

1. Giới thiệu khái quát về pháp điển tại Hoa Kỳ

- Cơ sở pháp lý pháp điển hóa của Hoa Kỳ được quy định trong Luật sửa đổi Luật Đăng ký liên bang được phê duyệt ngày 19/6/1937. Theo quy định tại Luật này thì “…vào ngày 01/7/1938, và vào cùng ngày này sau mỗi giai đoạn 5 năm, mỗi cơ quan Chính phủ sẽ gửi tới Văn phòng Hành chính một bộ văn bản đã được pháp điển hoàn chỉnh của tất cả các văn bản do cơ quan đó ban hành, có giá trị áp dụng chung, giá trị pháp lý và có hiệu lực vào thời điểm ngày 01/6/1938. Trong vòng 90 ngày, Ủy ban sẽ báo cáo về vấn đề này lên Tổng thống và Tổng thống có thể ủy quyền hoặc chỉ đạo việc xuất bản bộ pháp điển đó trong các số đặc biệt hoặc phụ lục của tờ Công báo"[7]. Cũng theo quy định của Luật này, Ủy ban Pháp điển sẽ được thành lập để giám sát và phối hợp xử lý các vấn đề liên quan đến hình thức, thể loại, cách sắp xếp và việc chú dẫn cho các bản pháp điển hóa của các cơ quan tiến hành pháp điển.

- Chủ thể pháp điển hóa: Hoa Kỳ thừa nhận sự tồn tại của hai loại chủ thể, đó là chủ thể tiến hành với tư cách là các cơ quan nhà nước và chủ thể tham gia pháp điển hóa trong một số trường hợp.

Cơ quan thực hiện pháp điển chính là Ủy ban Pháp điển. Tuy nhiên, do Hoa Kỳ tiến hành pháp điển ở những cấp độ với các sản phẩm khác nhau nên mỗi cấp độ sản phẩm sẽ có những cơ quan phụ trách chính.

- Phạm vi pháp điển hóa: Tại Hoa Kỳ, cho đến thời điểm hiện nay, về cơ bản mới tiến hành pháp điển hóa ở cấp liên bang. Pháp điển hóa đối với các văn bản do Nghị viện liên bang ban hành và pháp điển hóa đối với các văn bản do Chính phủ liên bang ban hành. Ở cấp bang, công tác pháp điển hóa chưa được coi trọng.

2. Quá trình hình thành Bộ pháp điển CFR

Bộ pháp điển pháp quy Liên bang (Bộ pháp điển CFR) được xây dựng vào cuối thập niên 30 của thế kỷ XX để giải quyết tình trạng ban hành văn bản quá nhiều và không xác định được hiệu lực của các văn bản vào thời gian đó ở Hoa Kỳ. Động lực tạo nên quyết tâm xây dựng Bộ pháp điển CFR đến từ "Vụ án dầu sôi", trong đó các Công tô' Liên bang đã sử dụng một văn bản pháp luật đã hết hiệu lực để khởi tô' bị cáo và điều này chỉ bị phát hiện khi vụ việc được đưa lên xét xử ở Tòa án tối cao.

Ban đầu, vào năm 1935, Quốc hội Hoa Kỳ ban hành Luật công báo Liên bang, theo đó, các cơ quan chính quyền Liên bang phải công bô' các văn bản pháp luật mới trên "Công báo Liên bang" trước khi các văn bản đó có hiệu lực và được đưa vào thi hành; trình lên Công báo Liên bang một "tập hợp" các văn bản pháp luật đang có giá trị áp dụng. Tuy nhiên, việc tập hợp này thất bại, vì khối lượng văn bản cần tập hợp quá lớn và không thể sử dụng được. Nguyên nhân do đây chỉ là tập hợp một cách đơn giản các văn bản, bao gồm cả các văn bản pháp luật sửa đổi và những phần không liên quan đến nội dung của văn bản như tiêu đề, lời nói đầu, các quy định chuyển tiếp, phần chữ ký và các quy định được hủy trong các lần sửa đổi sau đó. Để khắc phục tình trạng này, tháng 6-1937, Quốc hội đã sửa đổi Luật công báo Liên bang, chấm dứt việc tập hợp theo cách thức trên và chuyển sang hình thức pháp điển hóa theo đề mục. Theo lệnh của Tổng thống Hoa Kỳ khi đó là Ph. Đ. Rudơven (F.D.Roosevelt), tất cả các cơ quan Chính phủ có thẩm quyền ban hành văn bản trong vòng một năm phải hoàn thành nhiệm vụ pháp điển theo đề mục các quy định do mình ban hành và nộp sản phẩm (cụ thể là vào ngày 01- 7-1938). Trong Bộ pháp điển CFR, các quy định Liên bang đầu tiên được công bô' năm 1939 gồm 15 tập, bố cục theo 50 đề mục chính.

Như vậy, chỉ trong một thời gian ngắn, hoạt động pháp điển hóa các quy phạm do các cơ quan hành pháp Liên bang ban hành đã hoàn thành, mặc dù sản phẩm ban đầu vẫn còn có khiếm khuyết. Ưu điểm lớn nhất của việc xây dựng Bộ pháp điển CFR, theo hình thức này là nó được thực hiện trong thời gian ngắn và bảo đảm Bộ pháp điển CFR, bao gồm toàn bộ các quy định do các cơ quan hành pháp Liên bang ban hành đang có hiệu lực.

Sau khi có Bộ pháp điển CFR, người ta không còn phải tìm kiếm văn bản khắp nơi mà chỉ cần đọc Bộ pháp điển CFR để tìm mọi quy định pháp luật Liên bang hiện hành. Sau ngày Bộ pháp điển CFR có hiệu lực, mọi quy định mới do một cơ quan Chính phủ ban hành đều phải được thực hiện dưới hình thức sửa đổi Bộ pháp điển pháp quy liên bang CFR bằng cách chỉ rõ các điểm sửa đổi, bãi bỏ hoặc bổ sung các quy định của Bộ pháp điển CFR. Điều này bảo đảm rằng, Bộ pháp điển CFR luôn và chỉ chứa đựng các quy định hiện hành có giá trị áp dụng của các cơ quan chính phủ.

3. Cấu trúc của Bộ pháp điển CFR

Bộ pháp điển CFR đầu tiên được công bố năm 1939 gồm 15 tập, chia thành 50 đề mục chính. Tên các đề mục này không phụ thuộc vào tên đề mục của Bộ pháp điển pháp luật Liên bang (xem Bảng 4). Ngày nay, Bộ pháp điển CFR vẫn duy trì số lượng 50 đề mục như ban đầu, mặc dù một số đề mục đã được sửa đổi để phù hợp với hoàn cảnh mới và số lượng tập đã tăng từ 15 tập lên trên 200 tập

Mỗi đề mục của Bộ pháp điển CFR lại được chia thành các chương, mục, điều, khoản... cụ thể. Bộ pháp điển CFR được bố cục và có cơ chế đánh số khá linh hoạt, tạo điều kiện để có thể mở rộng cấu trúc của các chương, mục, điều, khoản,... trong mỗi đề mục mà không làm ảnh hưởng tới số thứ tự của các câu trúc đã có.

Việc bãi bỏ, sửa đổi, bổ sung hay ban hành mới các quy phạm pháp luật trong từng câu trúc nhỏ hơn của Bộ pháp điển CFR thuộc thẩm quyền của từng cơ quan tương ứng thuộc bộ máy của Chính phủ liên bang. Cơ quan Công báo Liên bang là đầu mối quản lý, cập nhật, bảo đảm tính chính xác, tính thống nhất của các quy định được thể hiện trong Bộ pháp điển CFR.

4. Duy trì Bộ pháp điển CFR

Việc duy trì Bộ pháp điển CFR được giao cho Cơ quan Công báo Liên bang thực hiện. Cơ quan này trực thuộc Cục Lưu trữ Liên bang, có ngân sách hoạt động hằng năm là 10 triệu USD.

Về cơ bản, việc cập nhật Bộ pháp điển CFR, các quy định liên bang được thực hiện theo trình tự sau đây:

- Sau khi cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản, văn bản đó sẽ được chuyển đến Cơ quan Công báo Liên bang để đăng tải trên bản in của Công báo hằng ngày; thông thường, ba mươi (30) ngày sau khi được đăng tải trên Công báo, văn bản sẽ có hiệu lực thi hành;

- Hai ngày sau khi có hiệu lực, nội dung của văn bản sẽ được đưa vào Bộ pháp điển CFR điện tử theo đúng vị trí đã được xác định.

Bản điện tử của Bộ pháp điển CFR tại http://www. gpoaccess.gov/cfr/ với các chức năng tìm kiếm nhanh nhạy, giúp người sử dụng có thể dễ dàng tìm kiếm tất cả các đề mục. Tuy nhiên, do chưa được lưu trữ dưới dạng cơ sở dữ liệu để có thể tra cứu lại hiện trạng của các văn bản vào các thời điểm trong quá khứ, nên bản điện tử này chưa được công nhận giá trị pháp lý. Trong trường hợp cần viện dẫn một cách chính thức, bản in của Bộ pháp điển CFR và bản Công báo hằng ngày sẽ được sử dụng. Do đó, có thể nói, Bộ pháp điển CFR điện tử, bản in của Bộ pháp điển CFR và Công báo hằng ngày bổ sung, hỗ trợ cho nhau, tạo sự tiện lợi tối đa cho người sử dụng.

Bản in Bộ pháp điển CFR được cập nhật và in lại mỗi năm một lần theo kiểu cuốn chiếu, cụ thể là từ đề mục 1 đến để mục 16 được in lại vào ngày 01-01, từ để mục 17 đến 27 được in lại vào ngày 01-4, từ để mục 28 đến 41 được in lại vào ngày 01-7 và từ để mục 42 đến 50 được in lại vào ngày 01-10 hằng năm. Nếu trong một năm mà một để mục nào đó không có quy định mới thì, Cơ quan đăng ký Liên bang chỉ in lại bìa để người đọc ghim ra ngoài bản cũ. Biện pháp này giúp giảm chi phí in âh, phát hành, đồng thời, giúp người đọc biết ngay những lĩnh vực nào không có biên động về chính sách.

5. Một số Bộ pháp điển của Hoa Kỳ

Ở phạm vi Liên bang, hiện đang tồn tại hai bộ pháp điển chính thức của Hoa Kỳ. Đó là:

- Bộ pháp điển pháp luật Liên bang ("United States Codes"), tập hợp phần lớn các luật đang có hiệu lực do Nghị viện Liên bang Hoa Kỳ ban hành về từng lĩnh vực;

- Bộ pháp điển pháp quy Liên bang ("Code of Federal Regulations"), tập hợp tất cả các quy định do Chính phủ Liên bang và các cơ quan thuộc bộ máy hành pháp Liên bang ban hành.

Ngoài hai Bộ pháp điển kể trên, ở Hoa Kỳ, người ta còn nhắc đến Bộ luật thương mại mẫu ("Uniform Commercial Code" - UCC). Thực ra, UCC không phải là một văn bản pháp luật do cơ quan lập pháp ban hành và do đó không có hiệu lực cưỡng chế thi hành. Điều này bắt nguồn từ điều kiện cụ thể là Hoa Kỳ là một Nhà nước Liên bang, mỗi bang đều có quyền ban hành pháp luật. Theo mục (3) khoản 8 Điều I Hiến pháp Hoa Kỳ thì cơ quan lập pháp Liên bang chỉ ban hành các văn bản điều chỉnh quan hệ thương mại của Hoa Kỳ với nước ngoài, quan hệ thương mại giữa các bang và với các bộ tộc người da đỏ (quy định này của Hiến pháp Hoa Kỳ được gọi là "commercial clause - điều khoản thương mại"); các văn bản điều chỉnh mọi lĩnh vực còn lại thuộc thẩm quyền ban hành của cơ quan lập pháp từng bang. Trong rất nhiều trường hợp, pháp luật của các bang quy định về từng lĩnh vực cụ thể lại không giống nhau, gây khó khăn cho việc áp dụng thống nhất. Do đó, kể từ những năm đầu của thế kỷ XX, ở Hoa Kỳ xuất hiện trào lưu ban hành các văn bản mẫu để các bang dựa vào đó mà ban hành các đạo luật tương ứng. Mục đích của việc ban hành các luật mẫu này chính là để tạo ra pháp luật thống nhất trên toàn Liên bang. Hầu như tất cả các đạo luật mẫu của Liên bang đều là các văn bản trong lĩnh vực thương mại. Chẳng hạn đó là Luật mẫu về hóa đơn kho bãi năm 1906, Luật mẫu về vận tải đơn năm 1909, Luật mẫu về mua bán chứng khoán năm 1909, Luật mẫu về bán hàng có điều kiện năm 1918 và Luật mẫu về hóa đơn uỷ thác năm 1933.

Ngoài ra, ở Hoa Kỳ còn tồn tại những bộ tổng tập pháp luật khác do các Nhà xuất bản tư nhân âh hành như "LexisNexis", "WestLaw", Bộ tổng tập luật Hoa Kỳ có chú giải ("US Code Annotated") do Trung ương Hội luật gia Hoa Kỳ ban hành. Với việc ứng dụng công nghệ thông tin, công tác pháp điển hóa được thực hiện rất có hiệu quả. Hiện nay, cơ sở dữ liệu điện tử các văn bản pháp luật của Hoa Kỳ (bao gồm cả pháp luật của Liên bang và pháp luật của từng bang) đã được đưa lên mạng Internet để truy cập tự do.

LUẬT MINH KHUÊ (Sưu tầm)